close
Cover Story

ເຝີ…ມີທີ່ມາ

pok

ເຝີອາຫານງ່າຍໆ ຫາກິນໄດ້ສະດວກບໍ່ວ່າຈະໄປໃສກໍ່ມີ ແຕ່ມີໃຜຮູ້ບໍ່ວ່າ ເຝີມີທີ່ມາແນວໃດ? ຟັງຄ້າຍໆ ພາສາຫວຽດນາມ ອອກສຽງຄໍາດຽວກັນກັບ ພາສາຫວຽດນາມ. ຫຼາຍຄົນອາດຈະວ່າ ເຝີ ມາຈາກວຽດນາມແນ່ນອນ, ດ້ວຍຂໍ້ສົງໄສຕ່າງໆ ມື້ນີ້ ທີມງານ Spoon ຂອງວາລະສານ 108 ພວກເຮົາ ຈະພາຜູ້ອ່ານ ແລະ ຜູ້ນິຍົມເຝີທຸກຄົນ ມາຮູ້ເຖິງປະຫວັດຂອງເຝີ ທີ່ທ່ານອາດຈະບໍ່ເຄີຍຮູ້ມາກ່ອນ ວ່າຄວາມຈິງແລ້ວ ເຝີ ມີທີ່ມາແນວໃດ ກໍາເນີດມາຈາກປະເທດໃດກັນແທ້? ມາຫາຄໍາຕອບນໍາກັນເລີຍ.
ທ່ານຮູ້ບໍ່? “ເຝີ” ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນນາມອາຫານຍອດນິຍົມຂອງຫວຽດນາມ ຂອງທົ່ວໂລກ ຕາມການຫາຂໍ້ມູນຂອງທີມງານພວກເຮົາ ມີນັກວິຊາການແຍກອອກເປັນສອງຄວາມຄິດຄື:
ຝ່າຍໜຶ່ງບອກວ່າ ເຝີ ອາດຈະມາຈາກປະເທດຈີນ ຫຼື ບໍ່ກໍ່ປະເທດຝຣັ່ງ ໂດຍໄດ້ທິດສະດີມາຈາກການອອກສຽງຂອງຄໍາວ່າ “ເຝີ”, ໂດຍ ທ່ານ Nguyen Tung ນັກມະນຸດວິທະຍາ ນັກວິໄຈອາຫານຫວຽດນາມໃນປະເທດຝຣັ່ງ ເຊິ່ງມີຄວາມຄິດເຫັນເຊັ່ນດຽວກັນກັບ ທ່ານ ຈ໊ອດ ດູມູຕິ ນັກຂຽນຮ່ວມສະໄໝ ທັງສອງເຊື່ອວ່າ “ເຝີ” ເລີ່ມຕົ້ນປາກົດໃນປະເທດຫວຽດນາມປະມານ ປີ 1907.
ທ່ານ Tung ໃຫ້ຄວາມເຫັນວ່າ “ເຝີ” ອາດຈະໄດ້ຮັບອິດທີ່ພົນມາຈາກຈີນກວາງຕຸ້ງ ຈາກການອອກສຽງຄໍາວ່າ “ຝັນ (fun)” ທີ່ແປວ່າ ກ໊ວຍຕ໋ຽວ ໃນພາສາໄທ (ຄ້າຍໆເຝີ) ດັ່ງນັ້ນ ແຫຼ່ງຕົ້ນກໍາເນີດ “ເຝີ” ນ່າຈະມາຈາກ ປະຊາຊົນຈີນ ທີ່ອົບພະຍົບເດີນທາງໄປຫວຽດນາມໃນຊ່ວງສະຕາວັດທີ່ 19 ແລະ ນໍາເອົາວິທີການເຮັດອາຫານຈີນເຂົ້າມາເຜີຍແຜ່ ຈົນຕໍ່ມາປະຊາຊົນຫວຽດນາມໄດ້ດັດແປງອາຫານຈີນມາເປັນແບບຂອງຕົນເອງ.


ສ່ວນອີກດ້ານໜຶ່ງເປັນຄວາມເຫັນຂອງ ນັກຂ່າວວາລະສານ New York Times ທ່ານ ອາຣ. ດັບເບີລຢູ. ແອັບເປີ້ລ ຈູເນຍ ຫຼັງຈາກທີ່ໄດ້ເດີນທາງໄປຫວຽດນາມໃນສະໄໝສົງຄາມ ເມື່ອໄດ້ຊິມລົດຊາດຂອງເຝີ ຈຶ່ງມີຄວາມຄິດເຫັນວ່າ “ເຝີ” ນັ້ນອາດຈະມາຈາກອາຫານຝຣັ່ງທີ່ເຮັດຈາກຊີ້ນ ທີ່ເອີ້ນວ່າ: Pot au feu (ໂປ ໂອ ໂຟ) ທີ່ອາດຈະເຂົ້າໄປໃນໄລຍະທີ່ ປະເທດຫວຽດນາມຕົກເປັນອານານິຄົມຂອງປະເທດຝຣັ່ງ ໂດຍອາຫານຈານນີ້ປະກອບດ້ວຍຊີ້ນງົວ 4 ແບບ ແລະ ຜັກອີກ 4 ຊະນິດ.
ຫຼັງຈາກວິເຄາະແລ້ວ ບໍ່ວ່າຈະເປັນອາຫານຈີນ ຫຼື ອາຫານຝຣັ່ງ ຕ່າງກໍ່ຂາດອົງປະກອບທີ່ສໍາຄັນຂອງເຝີ ໂດຍ ກ໊ວຍຕ໋ຽວແບບຈີນ ແມ່ນບໍ່ໄດ້ເນັ້ນຄວາມສໍາຄັນຂອງນໍ້າແກງ ແລະ ໃນຂະນະດຽວກັນ Pot au feu ມີນໍ້າແກງທີ່ແຊບ ແຕ່ພັດມີຜັກເປັນສ່ວນສໍາຄັນຫຼາຍກວ່າເສັ້ນ, ເຊິ່ງບາງຄັ້ງ ຄົນຫວຽດນາມອາດຈະນໍາເອົາສ່ວນປະກອບຂອງອາຫານ 2 ແບບນີ້ ມາປະກອບເຂົ້າກັນ ແລ້ວສ້າງເປັນອາຫານຈານໃໝ່ ຈົນກາຍເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງຕົນເອງໃນປັດຈຸບັນ.

ທ່ານ Tung ໃຫ້ຄວາມເຫັນວ່າ “ເຝີ” ອາດຈະໄດ້ຮັບອິດທີ່ພົນມາຈາກຈີນກວາງຕຸ້ງ ຈາກການອອກສຽງຄໍາວ່າ “ຝັນ (fun)” ທີ່ແປວ່າ ກ໊ວຍຕ໋ຽວ ໃນພາສາໄທ (ຄ້າຍໆເຝີ) ດັ່ງນັ້ນ ແຫຼ່ງຕົ້ນກໍາເນີດ “ເຝີ” ນ່າຈະມາຈາກ ປະຊາຊົນຈີນ ທີ່ອົບພະຍົບເດີນທາງໄປຫວຽດນາມໃນຊ່ວງສະຕາວັດທີ່ 19 ແລະ ນໍາເອົາວິທີການເຮັດອາຫານຈີນເຂົ້າມາເຜີຍແຜ່ ຈົນຕໍ່ມາປະຊາຊົນຫວຽດນາມໄດ້ດັດແປງອາຫານຈີນມາເປັນແບບຂອງຕົນເອງ.


ສ່ວນອີກດ້ານໜຶ່ງເປັນຄວາມເຫັນຂອງ ນັກຂ່າວວາລະສານ New York Times ທ່ານ ອາຣ. ດັບເບີລຢູ. ແອັບເປີ້ລ ຈູເນຍ ຫຼັງຈາກທີ່ໄດ້ເດີນທາງໄປຫວຽດນາມໃນສະໄໝສົງຄາມ ເມື່ອໄດ້ຊິມລົດຊາດຂອງເຝີ ຈຶ່ງມີຄວາມຄິດເຫັນວ່າ “ເຝີ” ນັ້ນອາດຈະມາຈາກອາຫານຝຣັ່ງທີ່ເຮັດຈາກຊີ້ນ ທີ່ເອີ້ນວ່າ: Pot au feu (ໂປ ໂອ ໂຟ) ທີ່ອາດຈະເຂົ້າໄປໃນໄລຍະທີ່ ປະເທດຫວຽດນາມຕົກເປັນອານານິຄົມຂອງປະເທດຝຣັ່ງ ໂດຍອາຫານຈານນີ້ປະກອບດ້ວຍຊີ້ນງົວ 4 ແບບ ແລະ ຜັກອີກ 4 ຊະນິດ. ຫຼັງຈາກວິເຄາະແລ້ວ ບໍ່ວ່າຈະເປັນອາຫານຈີນ ຫຼື ອາຫານຝຣັ່ງ ຕ່າງກໍ່ຂາດອົງປະກອບທີ່ສໍາຄັນຂອງເຝີ ໂດຍ ກ໊ວຍຕ໋ຽວແບບຈີນ ແມ່ນບໍ່ໄດ້ເນັ້ນຄວາມສໍາຄັນຂອງນໍ້າແກງ ແລະ ໃນຂະນະດຽວກັນ Pot au feu ມີນໍ້າແກງທີ່ແຊບ ແຕ່ພັດມີຜັກເປັນສ່ວນສໍາຄັນຫຼາຍກວ່າເສັ້ນ, ເຊິ່ງບາງຄັ້ງ ຄົນຫວຽດນາມອາດຈະນໍາເອົາສ່ວນປະກອບຂອງອາຫານ 2 ແບບນີ້ ມາປະກອບເຂົ້າກັນ ແລ້ວສ້າງເປັນອາຫານຈານໃໝ່ ຈົນກາຍເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງຕົນເອງໃນປັດຈຸບັນ.

ໃນຫວຽດນາມ “ເຝີ” ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມ ແຜ່ຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ແລະ ກາຍເປັນອາຫານປະຈໍາຊາດໄປແລ້ວ ຫາກິນໄດ້ທຸກລະດູ ບໍ່ວ່າທ່ານຈະເດີນທາງໄປທາງໃດໃນປະເທດຫວຽດນາມ ກໍ່ຈະເຫັນຮ້ານຂາຍເຝີຢູ່ທົ່ວໄປ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຮ້ານນ້ອຍໆຂ້າງທາງ ໄປຈົນເຖິງຮ້ານໃຫຍ່ໃນຫ້າງຊັບພະສິນຄ້າ, ເຊິ່ງບໍ່ສະເພາະແຕ່ຄົນຫວຽດນາມເທົ່ານັ້ນທີ່ມັກກິນ “ເຝີ” ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ ຮ່າໂນ້ຍ ຫຼື ຢູ່ ກຸງປາຣີ ກໍ່ຈະມີກິ່ນຫອມ ແລະ ລົດຊາດເປັນເອກະລັກທີ່ບໍ່ຄືໃຜ.
“ເຝີ” ເລີ່ມຕົ້ນອອກເດີນທາງໄປທົ່ວໂລກໃນຊ່ວງປີ 1910-1912 ຍ້ອນໃນຊ່ວງນີ້ ປະຊາຊົນຫວຽດນາມຖືກເກນໄປຊ່ວຍປະເທດຝຣັ່ງ ໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ 1 ເພື່ອຕໍ່ຕ້ານການຮຸກຮານຂອງປະເທດເຢຍລະມັນ, ຜູ້ທີ່ເຫຼືອລອດຈາກສົງຄາມ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຊີວິດ ແລະ ເປີດຮ້ານອາຫານຢູ່ຕ່າງແດນ.

ໃນໄລຍະສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ 2 ປະຊາຊົນຫວຽດນາມຈໍານວນຫຼາຍ ກໍ່ຖືກເກນໄປເປັນທະຫານຊ່ວຍປະເທດຝຣັ່ງອີກຄັ້ງ, ເມື່ອສົງຄາມສີ້ນສຸດລົງ ຜູ້ທີ່ລອດຊີວິດ ໄດ້ຮັບສັນຊາດເປັນຄົນຝຣັ່ງ ແລະ ໄດ້ຮັບອານຸຍາດໃຫ້ຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ປະເທດຝຣັ່ງ ລວມເຖິງປະເທດອື່ນໆ ທີ່ຢູ່ໃນອານານິຄົມຂອງປະເທດຝຣັ່ງ. ເຊິ່ງຖືໄດ້ວ່າ ປະຊາຊົນຫວຽດນາມລຸ້ນທີ່ 2 ໄດ້ອົບພະຍົບໄປຢູ່ຕ່າງປະເທດ ພ້ອມກັບໄດ້ນໍາອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ກໍ່ຄື “ເຝີ” ໄປທະວີບເອີຣົບ, ອາຟຣີກາ ຕາເວັນອອກກາງໄປຈົນເຖິງ ໄມໂຄຣເນເຊຍ (Micronesia), ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງແປກ ຫາກຫຼາຍທ່ານຈະເຫັນອາຫານຫວຽດນາມໃນປະເທດ Ivory Coast, Senegal, Pondicherry (ໜຶ່ງໃນລັດຂອງປະເທດອິນເດຍ) ຫຼື Macedonia. 

ສໍາລັບ ການປ່ຽນແປງຄັ້ງສໍາຄັນທີ່ສຸດຂອງ “ເຝີ” ກໍ່ຄື: ເນື່ອງຈາກ ສົນທິສັນຍາເຈນີວາ ໃນປີ 1954 ໄດ້ມີການກໍານົດ ການແບ່ງປະເທດຫວຽດນາມອອກເປັນສອງສ່ວນຊົ່ວຄາວ ຄືພາກເໜືອ ແລະ ພາກໃຕ້. ການປ່ຽນແປງຄັ້ງນີ້ ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນຫວຽດນາມຫຼາຍແສນຄົນໄດ້ອົບພະຍົບຈາກພາກເໜືອ ລົງໄປພາກໃຕ້ ເຮັດໃຫ້ຄົນພາກເໜືອໄດ້ແນະນໍາລົດຊາດ “ເຝີ” ໃຫ້ກັບຄົນພາກໃຕ້ໄດ້ລອງຊິມ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຄົນພາກໃຕ້ເອງ ກໍ່ໄດ້ດັດແປງ “ເຝີ” ໃຫ້ມີສ່ວນປະສົມເພີ່ມຂຶ້ນອີກເຊັ່ນ: ໃສ່ຖົ່ວງອກ, ຜັກບົວລະພາ, ຫອມບົ່ວ, ຫອມປ້ອມ ແລະ ອື່ນໆ ຕາມທີ່ຫາໄດ້ໃນບ້ານ ເຮັດໃຫ້ເຝີໃນຫວຽດນາມມີຫຼາຍແບບເຊັ່ນ: ເຝີແບບພາກໃຕ້ ແລະ ເຝີແບບຮ່າໂນ້ຍ ເຊິ່ງເຝີແບບຮ່າໂນ້ຍ ຈະບໍ່ມີຖົ່ວງອກ ແລະ ຜັກບົວລະພາ.


ດັ່ງທີ່ຮູ້ກັນ ປັດຈຸບັນ ເຝີ ໄດ້ກະຈາຍໄປທົ່ວທຸກມູມຂອງໂລກ ຈາກທີ່ປະຊາຊົນຫວຽດນາມ ປະມານ 3 ລ້ານຄົນໃນ 12 ປະເທດ ຈາກ ແດນມາກ ໄປນິວຊີແລນ, ຈາກຍີ່ປຸ່ນໄປ ອິດສະຣາແອນ. ແລະ ໃນປັດຈຸບັນ ເຝີໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ ແລະ ເປັນທີ່ນິຍົມຈາກຄົນທົ່ວທຸກມູມໂລກ ຄ້າຍໆກັບວ່າຈະກາຍເປັນອາຫານປະຈໍາຊາດຂອງຫວຽດນາມໄປແລ້ວ.
ເຊິ່ງ ພວກເຮົາເຊື່ອວ່າ ເຝີໃນລາວເຮົາເອງ ເຖິງວ່າຈະບໍ່ມີປະຫວັດກ່າວໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນ ແຕ່ກໍ່ນ່າຈະໄດ້ຮັບອິດທີ່ພົນມາຈາກຫວຽດນາມເຊັ່ນດຽວກັນ ເພາະໃສ່ຊື່ອ່ານອອກສຽງດຽວ ແລະ ສ່ວນປະກອບຕ່າງໆຄ້າຍໆກັນ ພຽງແຕ່ລົດຊາດ ອາດຈະຖືກດັດແປງຕາມແບບຄົນລາວ.
ຫາກໃຜໄດ້ໄປຫວຽດນາມ ຢ່າລືມແວ່ໄປຊິມ “ເຝີ” ວ່າລົດຊາດແທ້ໆແລ້ວເປັນແບບໃດ ແລ້ວຢ່າລືມມາບອກທີມງານ Spoon.la ພວກເຮົາພ້ອມເດີ.
ຫຼັງຈາກທີ່ພວກເຮົາຮູ້ຈັກປະຫວັດຂອງ “ເຝີ” ນໍາກັນແລ້ວ, ມື້ນີ້ ພວກເຮົາກໍ່ມີຮ້ານເຝີໃນວຽງຈັນມາແນະນໍາເຊັ່ນດຽວກັນ, ໃຜທີ່ມັກເຝີ ຢ່າລືມໄປແວ່ ແຕ່ລະຮ້ານນໍາເດີ.


ຂໍ້ມູນແຫຼ່ງທີ່ມາ: www.manager.co.th

Nee

The author Nee